Darova Köyü Mübadele Arşiv Kayıtları (1923-1925)

Salı, Mart 17, 2026

Darova Köyü Mübadele Arşiv Kayıtları (1923-1925)

Darova köyünden mübadele dönemini hatırlayan yaşlı bir Rumeli göçmeni — Darova köyünden Türkiye’ye göç eden mübadil aileleri temsil eden yaşlı bir Muhacir göçmeni

Darova’dan Kızderbent’e: Arşiv Belgelerinde Bir Köyün Sessiz Hikâyesi

1920’li yıllar… Balkanlar’da yüzyıllardır yaşayan binlerce insan için bir devrin kapandığı, başka bir hayatın ise belirsizlik içinde başladığı yıllar. Bugün Kızderbent’te yaşayan pek çok ailenin kökleri, Selanik Vilayeti’ne bağlı Drama Livası’nın Sarışaban kazasındaki Darova köyüne uzanır.

Bu yazı, Darova’dan koparılan hayatların resmî kayıtlara yansıyan izlerini; Devlet Arşivleri’nde yer alan tasfiye talepnameleri üzerinden anlatmayı amaçlamaktadır.

Darova: Geride Kalan Bir Köy

Darova, 20. yüzyılın başlarında tamamı Müslümanlardan oluşan, tarım ve hayvancılıkla geçinen bir Balkan köyüydü. Çiftçiler, ziraatçiler, tütün üreticileri ve rençberler köyün ekonomik omurgasını oluşturuyordu. Köyde vakıflar, mahalle cemaatleri ve geniş aile yapıları vardı.

Lozan Antlaşması sonrası başlayan zorunlu nüfus mübadelesiyle Darova halkı, doğup büyüdükleri toprakları terk etmek zorunda kaldı. Evler, tarlalar, bağlar, bahçeler ve hatıralar geride bırakıldı.

Tasfiye Talepnameleri Ne Anlatır?

1923–1925 yılları arasında tutulan tasfiye talepnameleri, Darova’dan Türkiye’ye göç eden ailelerin bıraktıkları mallar karşılığında yaptıkları resmî başvurulardır. Bu belgelerde:

Çiftçiler ve ziraatçiler
Dul kadınlar ve yetimler
Tütün üreticileri ve rençberler
Köy vakıfları ve mahalle cemaatleri

tek tek kayıt altına alınmıştır. Belgeler sadece isimlerden ibaret değildir; her satır, yarım kalan bir hayatın, bölünen bir ailenin ve zoraki bir yolculuğun sessiz tanığıdır.

Bir Köyün Neredeyse Tamamı

Arşiv kayıtları incelendiğinde Darova’dan gelen başvuruların sayısı dikkat çekicidir. Bu durum, köy nüfusunun neredeyse tamamının mübadele kapsamında yer değiştirdiğini göstermektedir. Aynı soyadlarının ve aile adlarının defalarca karşımıza çıkması, Darova’daki güçlü akrabalık bağlarını da ortaya koyar.

Bu insanlar Anadolu’ya geldiklerinde sadece yeni bir yerleşim yerine değil, yeni bir hayata da adım attılar.

Kızderbent’te Yeni Bir Hayat

Darova’dan yola çıkan ailelerin bir bölümü, bugünkü Kızderbent’e yerleştirildi. Yanlarında getirdikleri kültür, gelenek, üretim alışkanlıkları ve dayanışma ruhu, Kızderbent’in sosyal yapısında kalıcı izler bıraktı.

Bugün köyde kullanılan bazı kelimelerden, tarım anlayışına; komşuluk ilişkilerinden yemek kültürüne kadar pek çok unsur, bu mübadele hafızasının bir parçasıdır.

Arşivler Neden Önemli?

Tasfiye talepnameleri, sadece tarihçilerin değil; aile kökenlerini araştıran herkesin başvurması gereken birer hafıza belgesidir. İsimler, tarihler ve meslekler sayesinde geçmişle bugün arasında güçlü bir bağ kurulabilir.

Darova’dan Kızderbent’e uzanan bu hikâye, aslında bir köyün değil, bir neslin ortak hikâyesidir.

Bu yazı, arşiv belgelerinde kalan isimlerin unutulmaması ve Darova’nın hafızasının yaşatılması amacıyla kaleme alınmıştır.