Darova'dan Kızderbent'e: Mübadelenin İzinde Bir Göç Hikâyesi

Kızderbent'li mübadillerin zorunlu göç yapmadan önce yaşadığı Darova köyü

30 Ocak 1923 tarihinde imzalanan Lozan Antlaşması ile birlikte, Rumeli’den Anadolu’ya göç edecek Müslüman halkın sevkiyatları tren ve gemi yoluyla gerçekleştirildi. Bu sevkiyatlar 1923 yılı Kasım ayında başladı.

Trenle yapılan sevkiyatlar, daha çok Kavala’nın Sarışaban nahiyesine bağlı iç köylerdeki mübadillerin Hüseyinköy tren istasyonunda toplanmasıyla başladı. Buradan İstanbul’a trenle gelen halk, ardından gemilerle Sinop ve Samsun’a ulaştırıldı.

Gemiyle yapılan sevkiyatlarda liman olarak Selanik, Preveze, Kavala gibi şehirlerin yanı sıra Sakız, Limni, Midilli ve Girit adaları da kullanıldı. Mübadillerin en çok hatırladığı gemi, yaptığı çok sayıda seferle bilinen Gülcemal oldu.

Kavala’nın Sarışaban nahiyesinden, bugünkü adıyla Kechrokampos olan Darova köyü mübadillerini Sirkeci’den Sinop’a taşıyan geminin adı ise Millet vapuruydu. Kızderbentli mübadiller de bu vapurla önce İstanbul’a, ardından Sinop’a ulaştı.

1924 yılında Darova’dan 358 hane ve 1580 kişilik nüfus, Samsun bölgesine iskan edildi. Ancak bu insanlar tütüncülük mesleğini sürdürmekte zorlandılar. Bu nedenle Karamürsel Kızderbent'e yerleştiler.

1915'te Darova'da doğan Osman Tekinbaş, 2011'de Kızderbent'te vefat etti.

Osman Tekinbaş ile yapılan röportajda, Kızderbent’e nasıl geldiklerinden şöyle bahsediliyor:

"Sinop'u hayvancılık açısından beğenmeyen büyüklerimizden üç beş kişi yer beğenmek için sağı solu gezdi. Buralara kadar gelmişler bizimkiler. Kızderbent'i beğenmişler sonunda. Zaten Sinop oturulacak yer değildi. Denizin içinde bir ada gibiydi."

Bu anlatım, Kızderbent’e yapılan göçün yalnızca bir zorunluluk değil, aynı zamanda yeni bir yaşam kurma iradesinin de göstergesi olduğunu ortaya koyar.

Bu Yayına da Bakın

Kızderbent’in Tarihi ve Büyük Han: Bir Dağ Köyünün Osmanlı'dan Günümüze Yolculuğu